اثر آمپول‌های لاغری بر بوتاکس و فیلر

اگر فردی پس از تزریق بوتاکس یا فیلر درمان با داروهای کاهش وزن را شروع کند، در مواجهه با این پرسش که آیا کاهش وزن می‌تواند نتیجه تزریق را تغییر دهد، پاسخ از نظر علمی مثبت است؛ لیکن این تغییر اغلب به دلیل اثر مستقیم داروی لاغری بر بوتاکس یا فیلر رخ نمی‌دهد. نکته اصلی، تغییر آناتومی صورت در جریان کاهش وزن است. تیرزپاتاید (با نام‌های تجاری مونجارو، زپباند، لانیسا، اسپارتینا، زیکورپا و تیرزکتو) و سماگلوتاید (ازمپیک) با ایجاد کاهش وزن قابل توجه، حجم بافت چربی صورت، میزان کشش پوست، نسبت بین اجزای مختلف صورت و حتی نحوه دیده شدن چین‌ها و خطوط را تغییر می‌دهند. لذا ممکن است ماده تزریق‌شده همچنان در محل خود حضور داشته باشد، اما نتیجه‌ای که بیمار در آینه می‌بیند با نتیجه پیش از کاهش وزن متفاوت شود. در مطالعه بزرگ SURMOUNT-1، مصرف تیرزپاتاید در دوزهای ۵، ۱۰ و ۱۵ میلی‌گرم پس از ۷۲ هفته به کاهش متوسط وزن حدود ۱۵، ۱۹/۵ و ۲۰/۹ درصد منجر شد؛ میزان کاهش وزنی که از نظر زیبایی صورت نمی‌توان آن را تغییر کوچکی در وزن بدن تلقی کرد. یکی از برداشت‌های نادرست آن است که داروهای لاغری می‌توانند فیلر را «آب کنند» یا موجب از بین رفتن مستقیم اسید هیالورونیک شوند که بر اساس شواهد علمی موجود تأیید نمی‌شود. آنچه می‌تواند نتیجه فیلر را تغییر دهد، کاهش حجم بافت‌های اطراف فیلر است؛ صورت چندین کمپارتمان چربی سطحی و عمقی دارد و حجم هر یک از این نواحی در تعیین فرم گونه، زیرچشم، شقیقه، خط فک و بخش بینی نقش دارد. هنگامی که فرد مقدار قابل توجهی وزن از دست می‌دهد، کاهش حجم چربی می‌تواند تناسب میان فیلر و بافت طبیعی صورت را تغییر دهد. فیلری که پیش از کاهش وزن متناسب به نظر می‌رسید، ممکن است بعد از آن برجسته‌تر دیده شود یا در نقطه‌ای که پیش‌تر کمبود حجم را جبران می‌کرد دیگر برای ایجاد همان تعادل کافی نباشد. بنابراین اگر بیماری پس از تزریق فیلر وارد دوره کاهش وزن سریع شود، آنچه بیمار «خراب شدن فیلر» می‌نامد در واقع تغییر تناسب فیلر با بافت‌های اطراف است. وضعیت بوتاکس متفاوت است، زیرا کاهش وزن ناشی از داروهای ضدچاقی سازوکار شناخته‌شده‌ای برای خنثی کردن اثر سم بوتولینوم ندارد؛ بنابراین شروع تیرزپاتاید یا داروهای مشابه پس از تزریق بوتاکس به خودی خود به آن معنا نیست که بوتاکس زودتر از بین رفته یا اثر آن بر عضله متوقف شده است. با این حال ظاهر صورت فقط به فعالیت عضله وابسته نیست؛ تا زمانی که حجم چربی زیر پوست کاهش یافته و پوست با حجم کمتری از بافت زیرین مواجه است، خطوط و چین‌هایی که پیش‌تر کمتر دیده می‌شدند ممکن است واضح‌تر شوند. لذا بیمار ممکن است تصور کند بوتاکس اثر خود را از دست داده، در حالی که عضله همچنان فعالیت کمتری دارد. اگر بیمار پس از کاهش وزن برای تمدید بوتاکس مراجعه کند، بررسی صرف خطوط صورت کافی نیست و باید مشخص شود خط مورد نظر ناشی از فعالیت عضله است یا کاهش حجم، شلی پوست و تغییر ساختار بافتی؛ در حالت نخست تزریق مجدد بوتاکس می‌تواند منطقی باشد، اما در حالت دوم افزایش دوز بوتاکس مشکل را برطرف نکرده و حتی ممکن است حرکت طبیعی صورت را بیش از حد محدود کند. از این رو در فردی که همزمان تحت درمان زیبایی و برنامه کاهش وزن است، زمان‌بندی اهمیت پیدا می‌کند و ارزیابی مرحله‌ای و تزریق محافظه‌کارانه‌تر منطقی‌تر است. جمع‌بندی آنکه آمپول‌های لاغری فیلر را حل نمی‌کنند و بوتاکس را خنثی نمی‌سازند و آنچه نتیجه تزریق را تغییر می‌دهد، اغلب تغییر خود صورت در جریان کاهش وزن است. نویسنده این یادداشت وحید نوبهار، عضو رسمی انجمن متخصصان پوست DSGNY است.