مطالعه‌ای جامع: چهار تا شش وعده غلات کامل خطر بیماری قلبی را کم می‌کند

خوردن روزانه چهار تا شش وعده غلات کامل می‌تواند چند عامل خطر اصلی بیماری‌های قلبی‌عروقی را کاهش دهد. این نتیجه یک مطالعه تازه است که در مجله European Heart Journal منتشر شده و در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶ از سوی انجمن قلب اروپا (ESC) اعلام شد. این پژوهش یک مرور نظام‌مند و فراتحلیل است؛ یعنی نتایج همه تحقیقات موجود در این حوزه را کنار هم می‌گذارد. تحلیل شامل داده‌های ۸۷ کارآزمایی بالینی بود که اثر مصرف غلات کامل بر عوامل خطر بیماری قلبی را سنجیده بودند و در مجموع بیش از ۶۵۰۰ نفر از آسیا، اروپا، آمریکا، کانادا، استرالیا و برزیل را در بر می‌گیرد. نتایج نشان داد رژیم غذایی غنی از غلات کامل با کاهش وزن بدن، دور کمر و فشار خون، و همچنین کاهش سطح کلسترول تام، کلسترول لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL یا کلسترول بد)، تری‌گلیسرید، قند خون و اینترلوکین-۶ (نشانگر التهاب) همراه است. این مزایا از مصرف روزانه ۳۰ تا ۴۰ گرم غلات کامل (وزن خشک) دیده شد، اما بیشترین سود در مصرف ۶۰ تا ۱۰۰ گرم در روز ثبت شد؛ مقداری که با چهار تا شش وعده غلات کامل در روز برابر است؛ مثلاً یک کاسه فرنی جو، یک ساندویچ با نان کامل و یک وعده برنج قهوه‌ای. دکتر هلدا توتونچی (Helda Tutunchi) از دانشگاه علوم پزشکی تبریز که این پژوهش را هدایت کرده است، گفت: «هرچند مصرف بیشتر غلات کامل مدت‌ها در مطالعات جمعیتی با سلامت بهتر قلب مرتبط دانسته شده، کارآزمایی‌های بالینی نتایج متفاوتی داشته‌اند. این موضوع یک پرسش کاربردی مهم را بی‌پاسخ می‌گذاشت: برای بهبود معنادار سلامت قلب، چه مقدار غله کامل باید خورد؟» او توضیح داد که تیم پژوهش برای پاسخ به این پرسش، همه کارآزمایی‌های تصادفی‌شده موجود را ترکیب و تحلیل کرده است. توتونچی یادآوری کرد که بیشتر کارآزمایی‌های وارد‌شده در این تحلیل نسبتاً کوتاه بوده‌اند و میانگین مدت آن‌ها حدود هشت هفته است؛ بنابراین نمی‌توان با اطمینان گفت این مزایا در بلندمدت حفظ می‌شوند. همچنین شمار کمی از مطالعات مصرف غلات کامل بالاتر از ۱۴۰ گرم در روز را بررسی کرده‌اند و اثر این سطح از مصرف نامعلوم باقی مانده است. او در پایان گفت بیشترین مزایا در محدوده ۶۰ تا ۱۰۰ گرم در روز — یعنی نزدیک به سقف توصیه‌های غذایی کنونی — رخ می‌دهد و این یافته‌ها، هرچند تغییر اساسی در راهنماهای فعلی را ضروری نمی‌کند، از راهبردهای سلامت عمومی برای افزایش مصرف غلات کامل حمایت می‌کند. به گفته او، غلات کامل احتمالاً از طریق چند بهبود کوچک همزمان (چربی خون، فشار خون، تنظیم قند، چربی بدن و برخی نشانگرهای التهاب) بر سلامت قلب اثر می‌گذارند.