دانشمندان بافت مغز انسان را در مغز موش‌ها رشد دادند

در یک دهه گذشته، دانشمندان به‌تدریج در ساخت «اندام‌واره‌های مغزی» (cerebral organoids)، ساختارهای کوچک و سه‌بعدی شبیه مغز که از سلول‌های بنیادی انسانی در آزمایشگاه رشد می‌کنند، مهارت بیشتری پیدا کرده‌اند. اکنون گروهی از دانشگاه استنفورد راهی یافته‌اند که کاربرد این ساختارها را برای مطالعه رشد و بیماری‌های مغز افزایش دهد: رشد دادن آن‌ها درون موش‌هایی که بخش‌های بزرگی از مغز خودشان به‌صورت ژنتیکی حذف شده است. به گزارش STAT، این موش‌ها که متخصصان اعصاب آن‌ها را «عصبی-کایمرا» (neuro-chimeric) می‌نامند و از نظر حجمی — نه از نظر شمار نورون‌ها — نیمی از مغزشان انسان است، نوآوری مهمی برای حوزه‌ای به شمار می‌رود که سال‌ها با دشواری دسترسی به بافت مغز انسان برای پژوهش دست‌وپنج نرم داشته است. با این حال، چنین مدل‌هایی پرسش‌های اخلاقی گسترده‌ای هم به وجود می‌آورند که با پیشرفته‌تر شدن آن‌ها پیچیده‌تر می‌شود. بر پایه مطالعه‌ای که روز چهارشنبه در مجله Nature منتشر شد، تیم استنفورد توانسته است در مغز بچه‌موش‌های کایمرای سه‌ماهه، انواعی از سلول‌های انسانی را بیابد که به‌دست آوردن‌شان در ظرف آزمایشگاهی بسیار دشوار است. این سلول‌ها شامل نورون‌های پروجکشن هرمی بودند که تا نخاع برخی از این حیوانات نیز پیش رفته بودند. دانشمندان همچنین شواهدی از نورون‌های فوق‌بزرگ تخصص‌یافته یافتند که در شناخت اجتماعی نقش دارند و تنها در پستانداران با مغز بزرگ مانند فیل‌ها، نهنگ‌ها و نخستی‌ها — از جمله انسان — دیده می‌شوند. چنین سلول‌هایی در شرایط آزمایشگاهی معمولاً در دسترس پژوهشگران نیستند. محققان می‌گویند این مدل‌ها می‌توانند مطالعه بیماری‌های عصبی و روانی را که به بافت مغز انسانی نیاز دارند سرعت ببخشند، اما همزمان پرسش‌هایی درباره مرزهای اخلاقی پژوهش، سطح آگاهی بالقوه چنین بافت‌هایی و لزوم تعیین محدودیت‌های روشن برای آن مطرح می‌کنند. به گفته آن‌ها، هرچه این مدل‌ها به مغز انسان نزدیک‌تر شوند، نیاز به چارچوب‌های نظارتی و اخلاقی مستقل هم بیشتر می‌شود.