بررسی نقش استقرار برنامه پزشک خانواده در ارتقای کیفیت زندگی و مراقبت از سالمندان

خبرگزاری مهر در گزارشی تحلیلی پیرامون وضعیت سلامت عمومی و روند پرشتاب سالمندی جمعیت در کشور، به بررسی ابعاد علمی و آثار بالینی اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع در بهبود شاخص‌های سلامت و ارتقای سطح کیفیت زندگی سالمندان پرداخته است. با توجه به عبور تدریجی هرم جمعیتی ایران به سمت سنین میانسالی و کهنسالی، طراحی و استقرار نظام مراقبت‌های اولیه متناسب با نیازهای پیچیده و چندگانه این گروه سنی به یک اولویت استراتژیک در نظام سلامت تبدیل شده است. سالمندان به طور معمول با چندین بیماری مزمن غیرواگیر همزمان (Multimorbidity) از جمله پرفشاری خون، دیابت، پوکی استخوان، بیماری‌های مفصلی و زوال عقل روبه‌رو هستند که در عمل منجر به پدیده پُردارویی (Polypharmacy) و ایجاد تداخلات دارویی پیچیده و عوارض جانبی خطرناک می‌شود. استقرار یک پزشک خانواده به عنوان نقطه تماس اولیه و مداوم، امکان پایش دقیق وضعیت بالینی، ارزیابی دوره‌ای نسخه‌ها، اصلاح و بهینه‌سازی رژیم‌های دارویی و جلوگیری از مصرف خودسرانه داروها را برای سالمندان فراهم می‌آورد. علاوه بر جنبه‌های درمانی، حضور فعال پزشک خانواده و مراقبان سلامت در سطوح محلی سبب افزایش غربالگری و شناسایی زودهنگام اختلالات حرکتی، افسردگی دوران سالمندی، کم‌شنوایی و نقص‌های تغذیه‌ای می‌شود. این رویکرد پیشگیرانه و مراقبت‌محور به طور چشمگیری از مراجعات مکرر، سرگردانی در مطب‌های تخصصی و بستری‌های پرهزینه در بخش‌های اورژانس و بیمارستان‌ها جلوگیری می‌کند و بار مالی خانواده‌ها و سازمان‌های بیمه‌گر را کاهش می‌دهد. کارشناسان حوزه سلامت همگانی در این گزارش تأکید کردند که دستیابی به اهداف کامل این برنامه منوط به تأمین بودجه پایدار، ارتقای آموزش طب سالمندی به پزشکان عمومی و ایجاد پرونده الکترونیک سلامت یکپارچه است تا زنجیره مراقبتی سالمندان در سراسر شبکه بهداشتی کشور به صورت هماهنگ رصد شود.