واکنش سازمان غذا و دارو به ادعاها درباره محموله دارویی اهدایی ۱۹۴ تنی

محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو، در واکنش به برخی ادعاهای منتشرشده درباره داروهای اهدایی به کشور، با اشاره به عدد ۱۹۴ تن گفت: این رقم مربوط به وزن کل محموله‌ای بوده که شامل دارو، تجهیزات پزشکی و سایر اقلام اهدایی است و نمی‌توان آن را معادل ۱۹۴ تن دارو دانست. به گفته او، پیش از هر نتیجه‌گیری باید مشخص شود عدد مورد استناد دقیقاً به چه چیزی اشاره دارد و منبع آن چیست. سخنگوی سازمان غذا و دارو از منظر شناختی نیز تأکید کرد باید میان وزن کل یک محموله و میزان داروی موجود در آن تفاوت قائل شد؛ تبدیل یک عدد مربوط به کل محموله به میزان دارو، بدون ارائه سند تفکیکی، می‌تواند مخاطب را به نتیجه‌ای نادرست برساند. هاشمی با اشاره به بُعد احساسی سواد رسانه‌ای گفت: عباراتی مانند پنهان کردن دارو، غیب شدن دارو، بازی با جان مردم و فساد، پیش از اثبات اصل ادعا بار احساسی شدیدی ایجاد می‌کند و در حوزه سلامت می‌تواند موجب نگرانی بیماران و خانواده‌های آنان شود. مطالبه‌گری با ایجاد اضطراب و نسبت دادن تخلف اثبات‌نشده متفاوت است. او در بُعد اخلاقی هم گفت پیش از نسبت دادن عباراتی مانند احتکار، فساد یا سوءاستفاده به افراد و دستگاه‌ها باید مستندات کافی وجود داشته باشد؛ مطالبه شفافیت حق مردم است، اما اتهام‌زنی بدون سند با مسئولیت اخلاقی رسانه‌ای سازگار نیست. سخنگوی سازمان غذا و دارو درباره انتساب این ادعاها به افرادی با عناوین پرهیاهو گفت: نسبت دادن مطالب غیرمستند به افراد ناشناس با عناوینی مانند پرفسور، بدون آنکه هویت، تخصص، سابقه مرتبط و منبع اطلاعاتی آنان روشن باشد، نمی‌تواند به یک ادعا اعتبار ببخشد. به گفته او در اطلاع‌رسانی حرفه‌ای، عنوان و نام به‌تنهایی کافی نیست و مخاطب حق دارد بداند منبع یک ادعای حساس درباره سلامت مردم چیست و تا چه اندازه می‌توان اطلاعات را راستی‌آزمایی کرد. هاشمی در بُعد زیبایی‌شناختی سواد رسانه‌ای اظهار کرد: انتخاب تیتر، واژه‌ها، نحوه روایت و ترتیب ارائه اطلاعات می‌تواند بر برداشت مخاطب اثر بگذارد، اما اثرگذاری یک پیام به معنای صحت آن نیست؛ کنار هم قرار دادن یک عدد، ادعای کمبود و سپس واژه‌هایی مانند فساد و احتکار می‌تواند روایتی اثرگذار بسازد، در حالی که هر گزاره باید جداگانه و بر اساس سند بررسی شود. وی درباره نقش هلال‌احمر در کمک‌های بشردوستانه گفت: اقلام اهدایی پس از ورود به کشور در اختیار جمعیت هلال‌احمر قرار می‌گیرد و این جمعیت مسئولیت دریافت و توزیع کمک‌های بشردوستانه را بر عهده دارد. در مورد محموله مورد اشاره نیز هلال‌احمر فهرست داروهای اهدایی را به سازمان غذا و دارو اعلام کرده و داروهای قابل استفاده در حوزه دولتی و بیمارستانی، متناسب با نیاز، به بیمارستان‌های دولتی تخصیص یافته است. بخشی از اقلامی که مورد مصرف حوزه دولتی و بیمارستانی نبوده نیز با مکاتبه در اختیار هلال‌احمر قرار گرفته است. سخنگوی سازمان غذا و دارو درباره ادعاهای کلی نبود دارو در بیمارستان‌ها گفت: اگر گزارشی درباره نبود یک دارو وجود دارد، نام دارو، بیمارستان و زمان موردنظر باید اعلام شود تا امکان بررسی دقیق فراهم باشد، زیرا گزارش‌های کلی و بدون مصداق امکان پاسخگویی دقیق را محدود می‌کند. هاشمی تأکید کرد حجم داروهای اهدایی در مقایسه با مصرف کشور بسیار محدود است و کمک‌های بشردوستانه، با وجود ارزشمندی، نمی‌تواند جایگزین نظام پایدار تأمین دارو و تولید داخلی شود. او در پایان گفت مطالبه شفافیت و نقد عملکرد دستگاه‌های مسئول حق رسانه و مردم است، اما در حوزه سلامت باید میان مطالبه‌گری مستند و انتشار ادعاهای غیرمستند تفاوت قائل شد، چرا که ادعاهای خلاف واقع می‌تواند به اعتماد عمومی و آرامش بیماران آسیب بزند.