ایمنی بیمار از مطب تا خانه؛ وقتی درمان تمام ماجرا نیست

ابراهیم نوری گوشکی، متخصص پزشکی خانواده و عضو هیئت‌مدیره انجمن علمی متخصصان پزشکی خانواده ایران، در مقاله‌ای در خبرگزاری مهر به موضوع ایمنی بیمار و ارتباط آن با برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع پرداخت. او نوشت که بیمار برای بهتر شدن به نظام سلامت مراجعه می‌کند، نه برای آنکه در مسیر درمان آسیب تازه‌ای ببیند. به گفته او، هر بار که فردی وارد مطب، درمانگاه، بیمارستان یا داروخانه می‌شود، با یک انتظار اساسی قدم می‌گذارد: مراقبت باید به حفظ یا بهبود سلامت او کمک کند و تا حد امکان از آسیب قابل پیشگیری جلوگیری شود. این انتظار، نه یک امتیاز اضافی، بلکه بخشی از معنای مراقبت باکیفیت و انسان‌محور است. این متخصص پزشکی خانواده تأکید کرد که ایمنی بیمار را نمی‌توان فقط به دقت یک پزشک، مهارت یک پرستار یا رعایت یک دستورالعمل تقلیل داد؛ ایمنی، حاصل عملکرد یک نظام است؛ نظامی که در آن تشخیص به‌موقع، تجویز درست، ارتباط مؤثر، دسترسی عادلانه، پیگیری مستمر و مشارکت بیمار در تصمیم‌گیری در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. او با اشاره به نام‌گذاری روز جهانی ایمنی بیمار ۲۰۲۶ توسط سازمان جهانی بهداشت یادآور شد که موضوع امسال «مراقبت ایمن برای بیماری‌های غیر واگیر» و شعار آن «مراقبت ایمن برای زندگی» (Safe care for life) است. این انتخاب بر واقعیتی مهم تأکید دارد: مراقبت از بسیاری از بیماران یک رویداد کوتاه نیست، بلکه مسیری طولانی است که ممکن است از پیشگیری و تشخیص آغاز شود و سال‌ها درمان، پایش، توان‌بخشی و خودمراقبتی را در بر بگیرد. در چنین شرایطی، پرسش اصلی دیگر فقط این نیست که «آیا اقدام درمانی درست انجام شد؟»؛ پرسش مهم‌تر این است که آیا کل مسیر مراقبت، از نخستین تماس تا پیگیری‌های بعدی، برای بیمار ایمن طراحی شده است. در پاسخ به این پرسش، نقش پزشک خانواده اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند؛ پزشکی که وضعیت سلامت فرد را در طول زمان می‌شناسد، عوامل خطر او را پیگیری می‌کند و می‌تواند نقطه اتکای مستمر بیمار در نظام سلامت باشد، نه فقط کسی که در یک ویزیت بیمار را معاینه می‌کند. نویسنده این مقاله نتیجه می‌گیرد که ارتقای ایمنی بیمار در بیماری‌های غیر واگیر، به پزشکی خانواده نیرومند، علم قابل اعتماد و مشارکت واقعی مردم نیاز دارد و بدون این سه عنصر، تلاش‌های پراکنده نتیجه پایدار نخواهند داد.