کرمان با افتتاح نخستین خانه هنر اتیسم کشور الگوی هنردرمانی شد

اختلال طیف اتیسم به‌عنوان یک تفاوت عصب‌روان‌شناختی در رشد شناختی، عمدتاً بر تعاملات اجتماعی، الگوهای ارتباطی و پردازش محرک‌های حسی اثر می‌گذارد؛ جایی که زبان کلامی مرسوم برای ابراز احساسات اغلب ناکارآمد است. در الگوهای کلاسیک، مددجویان اتیسم بیش از هر چیز دریافت‌کننده خدمات حمایتی و مراقبتی تعریف می‌شدند؛ رویکردی که اگرچه ضروری اما ناکافی بود و در بلندمدت این افراد را به حاشیه می‌راند. اما کرمان با بازگشایی نخستین خانه هنر اتیسم در سطح کشور، فرضیه‌های پیشین را به چالش کشیده است. در این مجموعه، هنردرمانی تنها یک فعالیت تفننی نیست، بلکه زبان واسط و جایگزینی است که ادراک غیرکلامی و حساسیت حسی ویژه افراد دارای اتیسم را به بستری برای بیان خود، تعدیل هیجانات و تقویت تمرکز تبدیل می‌کند. احمد شفیعی، معاون توسعه مدیریت و منابع بهزیستی استان کرمان، این رخداد را پاسخ به نیازی دیرپا در برنامه‌ریزی‌های کلان استانی دانست و تصریح کرد: ایجاد خانه هنر از آرزوهای دیرین مدیران و برنامه‌ریزان بهزیستی کرمان بوده و این مجموعه فراتر از یک مرکز آموزشی ساده، بستری بنیادین برای ارتقای اعتمادبه‌نفس، رشد استعدادها و در نهایت توانمندسازی اجتماعی و اقتصادی فرزندان اتیسم است. وی افق نهایی این طرح را تغییر پارادایم حمایتی می‌داند و تأکید می‌کند که هدف، شکوفایی و استقلال پایدار این توانخواهان در آینده‌ای نزدیک است تا به‌تدریج از وابستگی صِرف به چترهای حمایتی و مستمری خارج شده و به شهروندانی مولد، دارای حرفه و اثرگذار در جامعه تبدیل شوند. زکیه نوری، معاون امور توانبخشی بهزیستی استان کرمان نیز با اشاره به نقش مجموعه غیردولتی «اتیسم مسیر روشن» به‌عنوان مجری پیشگام این حرکت، می‌گوید: در این مرکز همه گرایش‌های هنری از جمله هنرهای تجسمی، موسیقی، تئاتر و هنرهای دستی متناسب با ظرفیت‌های شناختی این فرزندان آموزش داده می‌شود؛ چرا که هنر به مستقیم‌ترین و صمیمی‌ترین شکل ممکن، موانع زبانی را کنار می‌زند. پژوهش‌های علمی در حوزه هنردرمانی و موسیقی‌درمانی نیز نشان می‌دهد فعالیت‌های ساختاریافته هنری، سطح هورمون‌های ناشی از استرس را در مبتلایان به اختلال طیف اتیسم به‌شکل معناداری کاهش می‌دهد و با تحریک قشر حسی و حرکتی مغز و تقویت کارکردهای اجرایی مانند توجه متمرکز، حافظه فعال و خودنظم‌بخشی، رفتارهای قالبی و اضطراب‌های ناشی از اضافه‌بار حسی را مهار می‌کند. کارشناسان معتقدند بقا و اثرگذاری این ابتکار نیازمند مربیان ویژه، تجهیزات منطبق با حساسیت‌های حسی و تأمین زنجیره فروش آثار و محصولات خلق‌شده توسط این هنرمندان است؛ امری که علاوه بر بودجه‌های حمایتی مجلس و دولت، نگاه فراگیر جامعه و نهادهای مدنی به پذیرش تفاوت‌ها را می‌طلبد. تجربه آغازشده در کرمان از منظر اقتصاد توانبخشی، سرمایه‌گذاری راهبردی با بازدهی اجتماعی بالا ارزیابی می‌شود و می‌تواند الگویی قابل تسری به سراسر کشور باشد؛ مرکزی که با هم‌نشینی روش‌های بالینی، درمان‌های شناختی و ابزارهای بیانی اثبات می‌کند اتیسم نقصان ادراک نیست، بلکه شیوه‌ای متفاوت از دریافت، بازنمایی و معنابخشی به جهان پیرامون است.