توقف دو کارآزمایی قلبی‌عروقی Novo Nordisk درباره ziltivekimab

شرکت داروسازی دانمارکی نوو نوردیسک (Novo Nordisk) در پی ارزیابی‌های میانی ناامیدکننده کمیته مستقل پایش داده‌های ایمنی (IDMC)، تصمیم به توقف زودهنگام و کامل دو کارآزمایی بالینی بزرگ فاز ۳ خود با نام‌های HERMES و ATHENA گرفت که برای ارزیابی اثر داروی ضدالتهابی «زیلتیوکیمب» (Ziltivekimab) در کاهش حوادث قلبی-عروقی در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی و بیماری‌های کلیوی طراحی شده بودند. کمیته نظارتی به این نتیجه رسید که این مطالعات به دلیل عدم اثربخشی بالینی بر اهداف اولیه (Futility) شانس موفقیت ندارند. داروی زیلتیوکیمب یک آنتی‌بادی مونوکلونال انسانی است که مستقیماً سایتوکاین پیش‌التهابی اینترلوکین-۶ (IL-6) را هدف قرار داده و مهار می‌کند. بر اساس فرضیه التهابی آترواسکلروز (Inflammatory Hypothesis of Atherosclerosis)، کاهش نشانگرهای التهابی نظیر پروتئین واکنش‌گر سی با حساسیت بالا (hs-CRP) باید منجر به کاهش پلاک‌های عروقی و پیشگیری از حوادث قلبی شود. اگرچه زیلتیوکیمب سطح hs-CRP را در بیماران به شدت سرکوب کرد، اما این تغییرات بیوشیمیایی نتوانست به کاهش معنادار در نرخ مرگ قلبی، سکته مغزی یا بستری ناشی از نارسایی قلبی ترجمه شود؛ مشابه همان شکستی که پیش‌تر در کارآزمایی بالینی ZEUS نیز مشاهده شده بود. این ناکامی پیاپی ضربه‌ای سهمگین به راهبرد نوو نوردیسک برای گسترش سبد داروهای قلبی-عروقی غیر از حوزه GLP-1 وارد کرده و بار دیگر چالش‌های بنیادین هدف‌گیری منفرد سایتوکاین‌های التهابی در بیماری‌های پیچیده عروقی را نمایان ساخته است. کارشناسان قلب و عروق معتقدند مهار سیستمیک IL-6 بدون توجه به پیچیدگی‌های همودینامیک و متابولیک، برای بهبود بقای بیماران قلبی کافی نیست و شرکت‌ها باید در طراحی اهداف درمانی بازنگری نمایند. شکست کارآزمایی‌های بالینی اخیر نشان‌دهنده پیچیدگی‌های فرآیندهای التهابی در بیماری‌های عروقی و لزوم بازنگری در طراحی اهداف درمانی است. اگرچه هدف‌گیری سایتوکاین IL-6 نتوانست به بهبود نتایج بالینی در این گروه از بیماران بینجامد، اما داده‌های حاصل از این مطالعات درک عمیق‌تری از پاتوفیزیولوژی بیماری‌های قلبی-عروقی فراهم خواهد کرد و به دانشمندان در توسعه رویکردهای درمانی دقیق‌تر و موثرتر در آینده کمک خواهد نمود.