موفقیت واکسن mRNA در ملانوما؛ امید به احیای اعتبار فناوری

پس از ماه‌ها چالش سیاسی و اجتماعی، فناوری mRNA با موفقیت تازه‌ای نفس تازه گرفت: واکسن سرطان شخصی‌سازی‌شده مودرنا و مرک (Moderna و Merck) که خطر بازگشت یا گسترش ملانومای جراحی‌شده را کاهش می‌دهد، در نتایج بالینی مرحله‌ای تحسین‌برانگیز ظاهر شد. این واکسن درمانی که به‌صورت انفرادی و بر اساس مشخصات ژنتیکی تومور هر بیمار طراحی می‌شود، سیستم ایمنی بدن را برای شناسایی و حمله به جهش‌های اختصاصی سلول‌های سرطانی آموزش می‌دهد و دستاوردی برجسته در حوزه ایمونوتراپی سرطان محسوب می‌شود. رایان سالیوان (Ryan Sullivan)، متخصص ملانوما و ایمونولوژیست مرکز Mass General Brigham که با مودرنا همکاری داشته، می‌گوید: «نمی‌دانم این موفقیت چگونه در میان بخش‌هایی از جامعه که به واژه واکسن بدبین شده‌اند پذیرفته می‌شود؛ شاید مردم بگویند اگر می‌توان با واکسن با سرطان مبارزه کرد، این اتفاق خوبی است.» او امیدوار است این پیروزی اندکی از انگِ «واکسن» و «mRNA» بکاهد. مسئله اعتماد عمومی به فناوری mRNA پس از پاندمی به یکی از دغدغه‌های جدی متخصصان سلامت تبدیل شده و موفقیت‌های درمانی جدید می‌تواند در بازسازی این اعتماد نقش اساسی ایفا کند. فناوری mRNA به دانشمندان اجازه می‌دهد با بازنویسی کد ژنتیکی، سلول‌های بدن را برای ساخت تقریباً هر پروتئینی هدایت کنند؛ همان ویژگی‌ای که ساخت واکسن‌های کووید را در کمتر از یک سال ممکن کرد و بخشی از آن مدیون برنامه Operation Warp Speed بود. این انعطاف‌پذیری بی‌سابقه، mRNA را به پلتفرمی قدرتمند برای توسعه سریع واکسن‌ها و درمان‌های طیف وسیعی از بیماری‌ها، از سرطان گرفته تا بیماری‌های عفونی و نادر، تبدیل کرده است و کارآیی آن بار دیگر در این کارآزمایی اثبات شده است. با این حال، فضای پس از پاندمی علیه همه واکسن‌ها و به‌ویژه مودرنا باقی مانده است؛ حتی نهادی که زمانی واکسن کووید مودرنا را تسریع کرده بود، بعدها بیش از نیم میلیارد دلار از کمک‌های مالی پروژه‌های توسعه واکسن mRNA این شرکت را حذف کرد. کارشناسان امیدوارند موفقیت درمان سرطان، آینده پایدارتری برای این حوزه رقم بزند. ملانوما یکی از خطرناک‌ترین انواع سرطان پوست به شمار می‌رود که با وجود جراحی موفق اولیه، در درصدی از بیماران بازمی‌گردد یا به اندام‌های دیگر گسترش می‌یابد؛ کاهش این خطر به کمک واکسن شخصی‌سازی‌شده می‌تواند جان هزاران بیمار را نجات دهد. در صورت تأیید نهایی این واکسن توسط نهادهای نظارتی، دریچه‌ای جدید در درمان گروه وسیعی از سرطان‌ها گشوده خواهد شد و جایگاه فناوری mRNA به عنوان یکی از مهم‌ترین پیشرفت‌های پزشکی قرن تثبیت می‌شود. به همین دلیل، این موفقیت فراتر از یک نتیجه بالینی، آزمونی حیاتی برای آینده علمی و اعتبار عمومی فناوری mRNA به شمار می‌رود و پیامد آن می‌تواند بر تمام مسیرهای توسعه دارویی مبتنی بر این فناوری تأثیر بگذارد. در همین زمینه بخوانید: داروی اوپاداسیتینیب؛ جزئیات و بررسی بالینی.