گام امیدوارکننده توا برای درمان دارویی بیماری سلیاک

شرکت داروسازی توا (Teva) اعلام کرد که داروی آزمایشی TEV-408 برای درمان بیماری سلیاک در یک مطالعه بالینی فاز ۲a به هدف اصلی خود دست یافت. TEV-408 یک آنتی‌بادی تجربی ضد IL-15 است که برای مسدود کردن فعالیت این پروتئین درگیر در فرآیندهای التهابی و ایمنی طراحی شده است. IL-15 به‌عنوان یک سیتوکین کلیدی در فعال‌سازی لنفوسیت‌ها و ایجاد پاسخ ایمنی مخاطی شناخته می‌شود و نقش مهمی در تداوم التهاب روده‌ای بیماران سلیاک پس از مواجهه با گلوتن ایفا می‌کند. در این مطالعه تصادفی ۵۰ بزرگسال مبتلا به سلیاک که رژیم غذایی بدون گلوتن داشتند، شرکت کردند. بیماران دو هفته پس از دریافت یک دوز TEV-408 یا دارونما، به مدت شش هفته روزانه در معرض گلوتن قرار گرفتند. این دارو به‌طور معناداری از آسیب روده‌ای ناشی از گلوتن در مقایسه با دارونما جلوگیری کرد و معیار اصلی مطالعه (نسبت ارتفاع پرز به عمق کریپت) را برآورده کرد. حفظ سلامت پرزهای روده برای جذب مواد مغذی ضروری است و آسیب آن‌ها در سلیاک، علت اصلی علائم گوارشی و سوءتغذیه محسوب می‌شود؛ از همین رو جلوگیری از این آسیب، گامی مهم در اثبات اثربخشی دارو به شمار می‌رود. TEV-408 همچنین اثر مثبتی بر کاهش التهاب روده و بهبود علائم گوارشی نشان داد و به‌خوبی تحمل شد؛ تاکنون هیچ سیگنال ایمنی مرتبط با این دارو مشاهده نشده است. شرکت توا در مه ۲۰۲۵ مجوز مسیر تسریع‌شده (Fast Track) را از FDA برای درمان سلیاک دریافت کرده بود. این مجوز که برای تسریع توسعه داروهایی با پتانسیل رفع نیاز درمانی برآورده‌نشده صادر می‌شود، نشان‌دهنده اهمیت مورد انتظار این دارو برای جامعه بیماران است. بیماری سلیاک یک بیماری خودایمنی مزمن است که حدود یک درصد جمعیت جهان را درگیر می‌کند و در حال حاضر هیچ درمان دارویی تأییدشده‌ای ندارد؛ رژیم غذایی بدون گلوتن تنها گزینه استاندارد است. این رژیم با وجود اثربخشی نسبی، برای بسیاری از بیماران محدودیت‌های جدی کیفیت زندگی ایجاد می‌کند و کنترل کامل علائم را همواره تضمین نمی‌کند؛ از همین رو توسعه درمان دارویی، آرزوی دیرینه جامعه بیماران و پزشکان بوده است. TEV-408 با دوز زیرجلدی هر ۱۲ هفته برای درمان این بیماری و همچنین ویتیلیگو در حال توسعه است؛ طولانی بودن فاصله دوزها می‌تواند پذیرش درمان را برای بیماران آسان‌تر کند. در همین زمینه بخوانید: داروی اوپاداسیتینیب؛ جزئیات و بررسی بالینی.